Những mô hình, cách làm mới hiệu quả
Ban Chỉ đạo Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trên địa bàn thành phố (Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy) cho biết, qua triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị trên địa bàn Thủ đô có thể khái quát 5 chuyển biến chính.
Cụ thể, thành phố đã chuyển từ chỉ đạo theo văn bản sang quản trị nhiệm vụ theo đầu mối, thời hạn, sản phẩm và minh chứng; hình thành đầu mối chỉ đạo thống nhất về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; bước đầu vận hành cơ chế kiểm đếm, cảnh báo, đôn đốc nhiệm vụ theo trạng thái thực hiện; từng bước hình thành các khối dữ liệu lõi, nền tảng số dùng chung; chuyển từ hỗ trợ nhiệm vụ khoa học, công nghệ đơn lẻ sang đặt hàng bài toán lớn, phát triển thị trường công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Một nhiệm vụ nổi bật trong lĩnh vực khoa học và công nghệ là sau một tháng rưỡi công bố danh mục 30 bài toán lớn của thành phố (tập trung 4 nhóm vấn đề là điểm nghẽn đô thị, không gian đô thị, kinh tế số và an sinh xã hội), đến nay đã có 108 đề xuất giải quyết bài toán lớn bằng hình thức triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ.
Với hướng đi này, thành phố khẳng định cách tiếp cận mới trong lĩnh vực khoa học và công nghệ. Bởi các bài toán của thành phố đặt ra đã trở thành đầu bài chung của cả hệ sinh thái khoa học và công nghệ. Đây là bước chuyển quan trọng từ "tài trợ đề tài" sang "đặt hàng kết quả"; từ "nghiên cứu theo khả năng sẵn có" sang "nghiên cứu để giải quyết đúng việc thành phố cần". Bên cạnh đó, thành phố đã kích hoạt một cơ chế huy động mới là tập trung nguồn lực xã hội để giải quyết các bài toán lớn, thay cho cách làm tản mạn, rải rác.
Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang, sở đang tiến hành phân loại, đánh giá 105 đề xuất theo tiêu chí về tính cấp thiết, khả năng triển khai, hiệu quả kinh tế - xã hội, khả năng nhân rộng và năng lực thương mại hóa để tham mưu với UBND thành phố phê duyệt theo quy định.
Bên cạnh đó, thành phố xác định không phát triển công nghệ theo phong trào mà tập trung vào công nghệ chiến lược và năng lực làm chủ. Điển hình là thành phố đang nghiên cứu thiết kế và chế tạo xe thang cứu hộ có tầm vươn 32m và 56m, có sản phẩm ngay trong năm 2026, với tỷ lệ sản xuất nội địa hóa đạt 70%. Đồng thời, thành phố đã định vị hướng đi trong công nghiệp bán dẫn theo cách không dàn trải sang sản xuất chip đại trà, mà tập trung vào các khâu thiết kế vi mạch, R&D, đóng gói - kiểm thử tiên tiến, đào tạo nhân lực và phát triển hệ sinh thái tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc.
Trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, thành phố triển khai thử nghiệm có kiểm soát để mở đường cho công nghệ mới. Hiện thành phố đã rà soát và hỗ trợ lập hồ sơ đối với 9 dự án sandbox, gồm 7 dự án công nghệ số và 2 dự án công nghệ ứng dụng, môi trường.
Đáng chú ý, thành phố đã hình thành thiết chế và không gian mới cho đổi mới sáng tạo. Trong đó phải kể đến là trung tâm đổi mới sáng tạo theo mô hình công ty cổ phần, sàn giao dịch công nghệ, chợ chuyển đổi số, quỹ đầu tư mạo hiểm theo mô hình hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) ủy thác cho doanh nghiệp quản lý, vận hành quỹ chuyên nghiệp theo cơ chế thị trường.
Riêng sàn giao dịch công nghệ đã có 28 doanh nghiệp tham gia tiếp thị, trưng bày, trình diễn 112 sản phẩm, giải pháp. Sàn đã tham gia tổ chức các giao dịch công nghệ cụ thể tại phường Ba Đình, kết nối mô hình công dân số và an toàn cho trẻ em trên không gian mạng tại xã Đông Anh...
Đổi mới sáng tạo của Hà Nội không chỉ nằm trong khu vực công nghệ, mà đang được mở rộng vào các ngành kinh tế mới và kinh tế mũi nhọn. Các mô hình đang thử nghiệm như xe tự hành, máy bay không người lái (UAV), công nghệ chuỗi khối (blockchain), tài sản số, xử lý bụi mịn PM2.5, y tế thông minh đều có thể trở thành các cực tăng trưởng mới...
Trong lĩnh vực chuyển đổi số, thành phố chuyển đổi toàn bộ hoạt động quản trị thông minh theo mô hình OKR/KPI gắn với Không gian làm việc số HanoiWork. Đây là cách tiếp cận hoàn toàn mới. Bởi bản chất không phải thêm một phần mềm mà là thiết kế lại cách giao việc, theo dõi và đánh giá kết quả.
Kết quả nổi bật là đến nay, HanoiWork đã khởi tạo không gian làm việc (workspaces) cho 153 đơn vị; tạo 37.500 tài khoản cho cán bộ, công chức, viên chức, tỷ lệ sử dụng thường xuyên đạt trên 96%. Mô hình này giúp nhận diện việc chậm, người chậm, đơn vị chậm, điểm nghẽn do cơ chế, nguồn lực hay năng lực thực thi; đồng thời hình thành hồ sơ năng lực số phục vụ tuyển dụng, bố trí, đào tạo, quy hoạch, luân chuyển, đãi ngộ và sàng lọc cán bộ. Ước tính sơ bộ, nền tảng này giúp tiết kiệm giá trị thời gian tương ứng 761 tỷ đồng/năm cho ngân sách, xuất phát từ việc nâng cao năng suất bộ máy.
Ứng dụng iHanoi từng bước trở thành giao diện số thống nhất của chính quyền thành phố với người dân, doanh nghiệp với 6,4 triệu người đăng ký qua ứng dụng VNeID, 112 triệu lượt truy cập, tích hợp phản ánh hiện trường, dịch vụ đô thị, truy xuất nguồn gốc và các tiện ích số...
Gắn với các mô hình tăng trưởng mới
Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã mở ra một phương thức phát triển mới cho Thủ đô. Đó là dùng khoa học để hiểu đúng bài toán; công nghệ để tạo công cụ; đổi mới sáng tạo để tạo giá trị mới; chuyển đổi số để tái cấu trúc cách chính quyền vận hành, phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Điều quan trọng nhất là hiện nay, thành phố không còn nhìn khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số như các mảng việc riêng lẻ, mà trở thành khung chỉ đạo thống nhất và có cách làm toàn diện. Thành phố đã gắn đồng thời khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, xã hội số, nhân lực chất lượng cao, công tác Đảng, dữ liệu đô thị với các mô hình tăng trưởng mới.
Theo Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy, thành phố đang theo dõi 637 nhiệm vụ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; trong đó đã hoàn thành 284 nhiệm vụ, đang triển khai 353 nhiệm vụ. Trên cơ sở các nhiệm vụ, Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy đã giao các cơ quan chủ trì chủ động quản trị nhiệm vụ thường xuyên theo sản phẩm đầu ra, mốc thời gian và minh chứng thực hiện.
Về chuẩn hóa danh mục nhiệm vụ, dữ liệu kiểm đếm và sản phẩm đầu ra, cần bảo đảm mỗi nhiệm vụ được cập nhật đầy đủ các thông tin tối thiểu gồm: Nguồn nhiệm vụ, nội dung nhiệm vụ, cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, thời hạn thực hiện, sản phẩm đầu ra, trạng thái thực hiện, minh chứng kèm theo, khó khăn, vướng mắc và kiến nghị xử lý. Đối với nhiệm vụ đang triển khai, phải làm rõ đã hoàn thành phần việc nào, còn vướng ở khâu nào, cơ quan nào chịu trách nhiệm xử lý và thời hạn hoàn thành tiếp theo.
Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy chỉ đạo tập trung ưu tiên các nhóm nhiệm vụ nền tảng có tác động trực tiếp đến mục tiêu năm 2026. Theo đó, cần tập trung xử lý các nhiệm vụ nền tảng, liên ngành, có tác động dây chuyền đến kết quả chung, gồm: Dữ liệu dùng chung; kết nối, chia sẻ dữ liệu; trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo; nền tảng trí tuệ nhân tạo dùng chung; hệ thống theo dõi, đôn đốc nhiệm vụ; dịch vụ công trực tuyến toàn trình; số hóa hồ sơ, tài liệu; dữ liệu đất đai; hồ sơ sức khỏe điện tử; phê duyệt cấp độ an toàn thông tin và các nhiệm vụ bảo đảm điều kiện vận hành tại xã, phường...
Trong cuộc họp Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy vào ngày 8-5 vừa qua, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng, Trưởng ban Chỉ đạo 57 Thành ủy đã yêu cầu, các thành viên Ban Chỉ đạo, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra, tháo gỡ khó khăn, không giao khoán cho bộ phận tham mưu, không để nhiệm vụ kéo dài mà không rõ nguyên nhân và trách nhiệm. Các nội dung đã thảo luận phải được cụ thể hóa thành các nhiệm vụ, sản phẩm, thời hạn và trách nhiệm thực hiện, bảo đảm công tác chỉ đạo, điều hành của Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy có chuyển biến rõ hơn trong tháng 5 và các tháng tiếp theo.
Có thể thấy, từ nền tảng đã hình thành, giai đoạn tới, thành phố tiếp tục lựa chọn đúng việc lớn, làm ra sản phẩm đo được, tác động trực tiếp đến tăng trưởng, quản trị đô thị và phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.