Dữ liệu quy hoạch mở
Với nhiều người dân, việc tìm hiểu thông tin quy hoạch lâu nay thường gắn với những bản vẽ kỹ thuật khó tiếp cận hoặc các bộ hồ sơ lưu trữ tại cơ quan quản lý. Không ít trường hợp phải đi lại nhiều lần để xác định thông tin liên quan đến khu đất, tuyến đường hay khu vực mình sinh sống.
Trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai nhiều nhiệm vụ lớn về quy hoạch và phát triển đô thị, yêu cầu công khai, minh bạch hóa dữ liệu trên môi trường số ngày càng trở nên cấp thiết. Đây không chỉ là yêu cầu về cải cách hành chính mà còn là bước đi quan trọng nhằm đổi mới phương thức quản lý đô thị theo hướng hiện đại.
Thực hiện nhiệm vụ UBND thành phố giao, Sở Quy hoạch – Kiến trúc Hà Nội đang triển khai "Phần mềm hệ thống thông tin quy hoạch" giai đoạn 2025 – 2030. Hệ thống được kỳ vọng tạo bước chuyển trong cách tiếp cận và quản lý thông tin quy hoạch, từ phương thức truyền thống sang nền tảng số hóa đồng bộ.
Sở Quy hoạch – Kiến trúc cho biết, hệ thống sẽ cung cấp bộ ứng dụng công khai thông tin quy hoạch trên nền tảng web và thiết bị di động cho phép người dân, doanh nghiệp, nhà đầu tư tra cứu theo tên đồ án, địa chỉ, đơn vị hành chính hoặc xác định vị trí bằng GPS.
Người dùng có thể xem các chỉ tiêu quy hoạch, quyết định phê duyệt, bản vẽ và thuyết minh liên quan ngay trên nền tảng số. Các ứng dụng cũng được phát triển trên hệ điều hành iOS và Android nhằm tạo thuận lợi trong khai thác thông tin mọi lúc, mọi nơi. Không chỉ phục vụ người dân, hệ thống còn hỗ trợ cơ quan quản lý trong công tác điều hành và giám sát quy hoạch.
Theo đó, phần mềm cho phép quản trị, cấu hình các lớp dữ liệu quy hoạch; tạo lập và trình bày bản đồ quy hoạch theo từng loại hình; cập nhật, tích hợp dữ liệu và khai thác cơ sở dữ liệu quy hoạch trên nền bản đồ số 2D, 3D.
Thông qua hệ thống này, cơ quan quản lý có thể tổng hợp số lượng đồ án theo đơn vị hành chính, loại quy hoạch, tình trạng quy hoạch; đồng thời phục vụ công tác rà soát, cập nhật và quản lý biến động đô thị trong quá trình phát triển.
Một trong những nội dung trọng tâm của dự án là xây dựng cơ sở dữ liệu, chuẩn hóa và chuyển đổi các đồ án quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị trên địa bàn thành phố. Trong đó có nhiều đồ án quy mô lớn như Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm; các quy hoạch phân khu đô thị, khu chức năng và quy hoạch chi tiết tại nhiều khu vực trọng điểm.
Đến nay, Sở Quy hoạch – Kiến trúc đã phối hợp với đơn vị tư vấn tổ chức thu thập dữ liệu, chuẩn hóa và chuyển đổi thành cơ sở dữ liệu GIS quy hoạch. Qua đó đã thực hiện chuẩn hóa một số đồ án quy hoạch phân khu khu vực nội đô và phía Bắc sông Hồng; đồng thời phối hợp xây dựng cơ sở dữ liệu GIS đồ án Quy hoạch khác đã được thẩm quyền phê duyệt. Cùng với quá trình xây dựng phần mềm, Sở cũng chủ động tạo lập và lưu trữ hệ thống nhiều dữ liệu thô về lĩnh vực quy hoạch xây dựng.
Theo TS Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, kết quả thực hiện chuyển đổi số đồng bộ trên cả ba trụ cột trong toàn bộ hệ thống chính quyền, người dân, doanh nghiệp đã giúp Hà Nội giúp rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền và người dân, tiết kiệm được thời gian, tiền bạc, đặc biệt là nâng cao hiệu quả công tác quản lý đô thị. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu số và áp dụng hệ thống GIS cho phép các cơ quan nhà nước quản lý quy hoạch, đất đai và cấp phép xây dựng một cách minh bạch, nhanh chóng và chính xác.
Quản trị đô thị dựa trên dữ liệu số
Đằng sau quá trình số hóa dữ liệu là yêu cầu đổi mới phương thức quản lý đô thị trong bối cảnh Hà Nội đang mở rộng không gian phát triển và gia tăng áp lực hạ tầng, dân số.
Theo Sở Quy hoạch – Kiến trúc, hệ thống thông tin quy hoạch được xây dựng theo hướng mở, có khả năng chia sẻ dịch vụ dữ liệu và dịch vụ bản đồ quy hoạch cho các hệ thống khác thông qua trục tích hợp LGSP (nền tảng chia sẻ dữ liệu) của Thành phố.
Hiện Trung tâm Truyền thông, Dữ liệu và Công nghệ số thành phố Hà Nội đã cung cấp cho Sở Quy hoạch - Kiến trúc các tên miền phục vụ công khai thông tin quy hoạch và phục vụ chia sẻ, liên thông dữ liệu. Giai đoạn tới khi hoàn thành sẽ kết nối hệ thống với nền tảng LGSP vào cơ sở dữ liệu dùng chung của thành phố. Việc này được kỳ vọng tạo nền tảng đồng bộ dữ liệu giữa các ngành, lĩnh vực liên quan đến phát triển đô thị như đất đai, giao thông, hạ tầng kỹ thuật, môi trường hay quản lý dân cư.
Cùng với việc xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, Sở Quy hoạch – Kiến trúc đang thúc đẩy cung cấp dữ liệu mở trên Trang thông tin điện tử của đơn vị. Hiện Sở đã phối hợp công khai hai danh mục dữ liệu mở gồm danh mục dữ liệu mở về quy hoạch theo Quyết định số 3478/QĐ-UBND ngày 4-7-2023 của UBND thành phố Hà Nội và danh mục các tổ chức, cá nhân hành nghề tư vấn thiết kế quy hoạch xây dựng, kiến trúc.
Theo các chuyên gia đô thị, việc công khai và số hóa dữ liệu quy hoạch không chỉ giúp nâng cao tính minh bạch trong quản lý nhà nước mà còn góp phần giảm tình trạng thông tin thiếu đồng nhất, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tiếp cận nhanh hơn với hồ sơ quy hoạch.
Trong thời gian tới, Sở Quy hoạch – Kiến trúc sẽ tiếp tục rà soát, cập nhật và đăng tải bổ sung các đồ án quy hoạch được UBND thành phố phê duyệt nhằm hoàn thiện kho dữ liệu số phục vụ tra cứu và quản lý. Đồng thời, Sở sẽ tập trung đánh giá, triển khai tiếp việc chuẩn hóa các quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết phục vụ công tác quản lý và công khai thông tin trên môi trường số.
Để nâng cao hiệu quả chuyển đổi số lĩnh vực quy hoạch trong giai đoạn tới, Sở Quy hoạch – Kiến trúc cũng kiến nghị các bộ chuyên ngành như Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu ban hành khung hệ thống cơ sở dữ liệu cho hệ thống đô thị toàn quốc; xây dựng và triển khai khung tham chiếu ICT đối với lĩnh vực quản lý quy hoạch, kiến trúc và phát triển đô thị.
Theo đánh giá của giới chuyên môn, đây sẽ là nền tảng quan trọng để bảo đảm tính thống nhất dữ liệu giữa Trung ương và địa phương; đồng thời từng bước hình thành mô hình quản trị đô thị thông minh, phục vụ phát triển Thủ đô theo hướng hiện đại, bền vững và dài hạn.