Lễ hội truyền thống thôn Đinh Xuyên được tổ chức trong ba ngày từ ngày 13/3 đến ngày 15/3/2025 (tức 14/2 đến 16/2 Âm lịch hằng năm) với nhiều nghi thức tín ngưỡng truyền thống được lưu giữ qua bao đời. Theo thông lệ, lễ hội chính được tổ chức ba năm một lần. Dù năm 2025 không rơi vào kỳ hội chính, song các nghi lễ vẫn được duy trì trọn vẹn, với quy mô hoành tráng, thể hiện tinh thần gắn kết và tôn vinh giá trị truyền thống.

Đình Đinh Xuyên đã được Bộ Văn hóa và Thông tin (nay là Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1991. Theo sử sách, Đình làng Đinh Xuyên thờ Thành hoàng làng Hoàng Tế Xuyên Đại vương Nguyễn Quang - vị tướng thời Hùng Vương thứ 18, có công chống ngoại xâm, bảo vệ nước Văn Lang. Ngài văn võ toàn tài, sau được Thánh Tản Viên truyền phép, chiêu mộ binh sĩ lập chiến công. Sau chiến thắng, vua phong tước và ban thực ấp tại Đinh Xuyên. Khi hóa, dân lập miếu thờ, tôn vinh ngài làm phúc thần. Ngoài ra, đình còn thờ Quế Hoa Công Chúa, người có công giúp dân làng vượt qua nạn dịch. Dưới triều vua Khải Định, ngài được sắc phong Thượng Đẳng Thần.

Từ sáng sớm ngày 13/3, Ban tổ chức lễ hội cùng đông đảo nhân dân trong làng đã tề tựu tại đình để chuẩn bị cho lễ rước thần - một trong những nghi thức quan trọng và long trọng nhất. Theo phong tục, trước khi khai mạc, Ban tổ chức lễ hội rước thần hoàng làng từ hai quán về đình để làm lễ, đồng thời tổ chức lễ Phật tại chùa, cầu cho lễ hội được diễn ra suôn sẻ, thành công trọn vẹn. Lễ rước diễn ra trang nghiêm với đoàn rước gồm kiệu, cờ ngũ sắc, đội nhạc bát âm, đội tế và đông đảo người dân trong trang phục truyền thống, tạo nên không khí thiêng liêng và tràn đầy bản sắc.

Phát biểu khai mạc, ông Vũ Văn Bình - Bí thư Chi bộ, Trưởng Ban tổ chức lễ hội đã nhấn mạnh giá trị lịch sử của đình Đinh Xuyên. Đồng thời, ông khẳng định lễ hội không chỉ thể hiện tinh thần “Uống nước nhớ nguồn” của nhân dân tại đây mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống, gắn kết cộng đồng và giáo dục thế hệ trẻ về lòng tự hào dân tộc.

Chia sẻ về thách thức trong công tác chỉ đạo công việc, ông Vũ Văn Bình bày tỏ: “Khó khăn lớn nhất là huy động đầy đủ nguồn lực, từ vật lực, trí lực đến nhân lực để đảm bảo lễ hội truyền thống diễn ra thành công tốt đẹp. Tuy nhiên, chính những khó khăn đó càng khiến tôi cảm thấy vinh dự và tự hào khi nhận được sự tín nhiệm của nhân dân, cũng như sự đồng lòng, hỗ trợ từ các ban, ngành, đoàn thể trong việc vận động và tổ chức.”

Chương trình khai mạc lễ hội diễn ra sôi động với nhiều tiết mục chào mừng đặc sắc, được chính người dân trong làng dày công chuẩn bị. Màn đánh trống khai hội vang dội với những hồi trống hào hùng, dồn dập, đẩy không khí buổi lễ lên cao trào. Bên cạnh đó, các tiết mục múa, hát dân ca cùng những màn múa hoạt cảnh sinh động do các em nhỏ trường mầm non địa phương biểu diễn đã tạo nên dấu ấn sâu đậm, mang đến cho khán giả những khoảnh khắc vừa náo nhiệt vừa gần gũi, thể hiện tinh thần nhiệt huyết, đoàn kết của nhân dân trong ngày hội truyền thống quê hương, để lễ hội diễn ra trang trọng và ý nghĩa.

Chị Tuyết, 39 tuổi, kế toán viên tại lễ hội, chia sẻ về cảm xúc của mình: "Là một người con của Đinh Xuyên, tôi cảm thấy tự hào về lễ hội quê hương. Từ những ngày đầu tập luyện, chuẩn bị cho đến thời khắc khai mạc hôm nay, mọi hoạt động đều diễn ra suôn sẻ và thành công, thấy rõ tinh thần đoàn kết và sự chung tay góp sức của toàn thể nhân dân nên tôi càng cảm thấy vui."

Sau chương trình khai mạc, lễ hội tiếp tục với nghi thức ban tế nam thực hiện lễ tế yết tại đình làng. Nghi thức diễn ra trong không gian trang nghiêm, với sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ lễ nghi, trang phục đến đồ tế khí, bài văn tế và đội hình hành lễ, thể hiện sự tôn kính đối với bậc tiền nhân. Sự chỉn chu và quy mô hoành tráng của nghi lễ cũng cho thấy tâm huyết và sự đầu tư kỹ lưỡng từ Ban tổ chức, góp phần gìn giữ và phát huy giá trị truyền thống của địa phương.

Ông Vũ Văn Thung, 73 tuổi, phụ trách mảng thông tin của làng chia sẻ: “Lễ hội truyền thống thể hiện tinh thần “uống nước nhớ nguồn” đối với các vị Thành hoàng làng và những anh hùng dân tộc đã hy sinh để bảo vệ, dựng xây quê hương. Vì vậy, thế hệ trẻ cần trân trọng và gìn giữ những phong tục tập quán, bởi đó không chỉ là nét đẹp văn hóa mà còn là cách nuôi dưỡng tinh thần đoàn kết, lòng tự hào và tình yêu quê hương, đất nước.”

Lễ hội thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia, tạo nên không khí sôi động, náo nhiệt. Trước quy mô lớn của sự kiện, công tác đảm bảo y tế, an toàn và an ninh được đặc biệt chú trọng. Các khu vực cho từng đối tượng, nhiệm vụ và công tác được bố trí hợp lý, giúp lễ hội diễn ra suôn sẻ. Sự tổ chức bài bản, chặt chẽ này không chỉ đảm bảo trật tự mà còn thể hiện tinh thần lễ hội văn minh, lành mạnh đúng theo định hướng của Đảng và Nhà nước.