Thống kê của Bộ Tài chính cho thấy, cả nước hiện có khoảng 20 chợ đêm phục vụ du lịch và gần 10.000 cửa hàng tiện lợi hoạt động 24/24 giờ, tập trung tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Điển hình là các khu chợ đêm trong phố cổ và tuyến phố đi bộ khu vực hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) diễn ra vào 3 ngày cuối tuần, đón 18.000-25.000 du khách trong và ngoài nước tham quan, mua sắm.
Vào những dịp kỷ niệm đặc biệt, lượng khách tăng lên đến 30.000 người. Nhằm phát triển kinh tế đêm, năm 2022, Hà Nội đã đưa thêm các không gian đi bộ vào hoạt động như không gian đi bộ phố Trịnh Công Sơn (phường Nhật Tân) và thành cổ Sơn Tây (phường Sơn Tây).
Theo Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Sơn Tây Nguyễn Đăng Thạo, trung bình mỗi ngày tuyến phố đi bộ thành cổ Sơn Tây đón khoảng 10.000 lượt khách, ngày cao điểm khoảng 15.000 lượt khách.
Bên cạnh những địa điểm quen thuộc nêu trên, các tour tham quan đêm Di tích Nhà tù Hỏa Lò và Hoàng thành Thăng Long đã được đưa vào hoạt động, góp phần tăng thêm trải nghiệm cho du khách. Đây được coi là mô hình phù hợp trong việc khai thác thế mạnh điểm đến.
Không chỉ ngành Du lịch tổ chức các hoạt động kinh tế đêm mà từ năm 2021 ngành Công Thương Hà Nội đã đưa sự kiện khuyến mại "Hà Nội đêm không ngủ - Hanoi Midnight Sale" giá rẻ xuyên đêm thành hoạt động thường niên, qua đó tạo cơ hội cho doanh nghiệp quảng bá, tiêu thụ sản phẩm và tạo nền móng phát triển kinh tế đêm của thành phố Hà Nội.
Du khách Đăng Phương Nam (thành phố Hồ Chí Minh) chia sẻ, tour đêm khám phá Hoàng thành Thăng Long, với sự trợ giúp của công nghệ ánh sáng, âm thanh, đưa người xem trở về quá khứ với những câu chuyện lịch sử hào hùng của Hà Nội xưa. Dạo quanh phố cổ qua các chợ đêm, thưởng thức các món ăn đường phố là một trải nghiệm thú vị đối với du khách. Thú vị từ ngay cái tên của một quán phở rất giản dị nhưng chứa trong nó cả một câu chuyện lý thú để ai đi xa Hà Nội lại luôn nhớ tới.
Nhìn nhận lợi ích mà hoạt động kinh tế đêm mang lại, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam Trần Thị Phương Lan cho rằng, việc phát triển kinh tế đêm làm thay đổi thói quen của người tiêu dùng, gắn mua hàng hóa với sử dụng các dịch vụ ăn uống, vui chơi giải trí.
Tìm phương án thúc đẩy kinh tế đêm phát triển
Kinh tế đêm bước đầu đem đến những lợi ích nhiều mặt, nhưng để trở thành động lực phát triển quan trọng thì cơ quan quản lý phải có kế hoạch bài bản, tăng thêm sản phẩm du lịch, đồng thời hỗ trợ các ngành kinh tế, dịch vụ khác.
Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong nhận định, kinh tế đêm ở Hà Nội mới chỉ tận dụng được những cái sẵn có, một số hoạt động còn mang tính tự phát, chưa được tổ chức bài bản. Để kinh tế đêm phát triển trước hết phải có quy định bán hàng, ngành Công Thương, Du lịch phải đa dạng về chủng loại hàng hóa tạo điểm nhấn theo địa phương, nghĩa là tùy từng địa phương sẽ có hướng phát triển ngành nghề kinh doanh đêm khác nhau.
Về phương hướng xây dựng chính sách, PGS.TS Nguyễn Ngọc Sơn (Đại học Kinh tế quốc dân) cho rằng, việc xây dựng cơ chế, chính sách phát triển kinh tế đêm không nhất thiết phải theo hướng hỗ trợ, ưu đãi về tài chính, mà cần xây dựng cơ chế, chính sách ổn định, phù hợp, qua đó khuyến khích các cá nhân, doanh nghiệp tham gia đầu tư. Đồng thời, tập trung nhiều vào cơ chế quản lý cũng như đầu tư cơ sở hạ tầng nền tảng cho kinh tế đêm.
Nhằm phát triển kinh tế đêm mở ra một giai đoạn phát triển mới cho đô thị sáng tạo và hệ sinh thái dịch vụ chất lượng cao của Thủ đô, UBND thành phố Hà Nội đã phê duyệt Đề án "Phát triển kinh tế đêm trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045". Theo đó, đến năm 2035, kinh tế đêm được xác định trở thành một trong những động lực quan trọng của kinh tế đô thị, đóng góp khoảng 7-8% Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), với tốc độ tăng trưởng bình quân 12-14% mỗi năm trong các lĩnh vực dịch vụ, du lịch và công nghiệp văn hóa. Mục tiêu của Hà Nội là hình thành từ 6 đến 8 khu kinh tế đêm trọng điểm cùng 15 đến 20 không gian, tuyến phố hoạt động sau 24 giờ, trong đó ít nhất có 3 khu đạt tiêu chuẩn trải nghiệm văn hóa, du lịch đêm cấp khu vực.
Ở khu vực ngoại thành, các mô hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng qua đêm, trải nghiệm làng nghề và du lịch cộng đồng sẽ được phát triển tại: Đông Anh, Gia Lâm, Sóc Sơn, Sơn Tây, Ba Vì, Hương Sơn, Bát Tràng, Vạn Phúc cùng vùng sáng tạo và công nghệ cao Hòa Lạc…
Việc thành phố Hà Nội phê duyệt đề án cho thấy, Hà Nội đang hướng tới một "thành phố trải nghiệm văn hóa ban đêm", nơi mỗi hoạt động đều mang dấu ấn bản địa, qua đó kích thích tiêu thụ hàng hóa, đưa kinh tế đêm trở thành đòn bẩy phát triển kinh tế.