Chuyển đổi số là đổi mới toàn diện tư duy quản trị, lấy người dân làm trung tâm

Chuyển từ quản trị theo kinh nghiệm sang quản trị bằng dữ liệu, công khai, minh bạch

Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội khẳng định, thời gian qua, Quốc hội Việt Nam thể hiện rõ vai trò tiên phong trong ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng Quốc hội số với nhiều kết quả nổi bật như: Tổ chức kỳ họp trực tuyến kết hợp trực tiếp, biểu quyết điện tử, ứng dụng AI trong hỗ trợ tổng hợp thông tin và số hóa dữ liệu pháp luật.

"Đối với hệ thống HĐND các cấp, kết quả hoạt động của Quốc hội là nguồn cảm hứng, vừa là yêu cầu cấp thiết nhằm đổi mới hoạt động giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương và tăng cường kết nối với cử tri", đồng chí Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh.

Nhận thức sâu sắc vai trò của chuyển đổi số, ngay từ đầu nhiệm kỳ 2026-2031, Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND thành phố Hà Nội đã triển khai Đề án chuyển đổi số toàn diện hoạt động của khối cơ quan dân cử thành phố giai đoạn 2026-2031, tầm nhìn đến năm 2045, đồng thời xây dựng Kho cơ sở dữ liệu dùng chung của Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp.

Theo đồng chí Phùng Thị Hồng Hà, với quan điểm xuyên suốt chuyển đổi số không đơn thuần ứng dụng công nghệ, mà là đổi mới toàn diện tư duy quản trị phương thức điều hành và cách thức phục vụ Nhân dân, chuyển từ quản trị theo kinh nghiệm sang quản trị bằng dữ liệu, công khai, minh bạch và lấy người dân làm trung tâm, thời gian qua HĐND thành phố Hà Nội luôn tạo nhiều điều kiện thuận lợi về cơ chế, nguồn lực và hạ tầng để triển khai các nền tảng số đồng bộ, hiện đại; Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND đã mạnh dạn triển khai nhiều mô hình mới, từng bước hình thành nền tảng HĐND số gắn với mục tiêu xây dựng chính quyền số, đô thị thông minh, phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.

Từ thực tiễn triển khai, bám sát mô hình khung kiến trúc số quốc gia và mô hình trưởng thành chính phủ số của Gartner, Hà Nội đã xác định lộ trình chuyển đổi từ số hóa công cụ sang quản trị thông minh bằng 3 giải pháp trọng tâm, tương ứng với các cấp độ trưởng thành số.

Cụ thể, giải pháp 1: Tái cấu trúc thiết kế quy trình nghiệp vụ, xây dựng nền tảng điều hành tập trung (đạt cấp độ 1, 2 và 3 - lấy dữ liệu làm trung tâm).

Hà Nội xác định không “số hóa cơ học” các quy trình cũ, mà tiến hành tái cấu trúc luôn toàn diện quy trình nghiệp vụ. Các hệ thống quản lý văn bản, điều hành, theo dõi nhiệm vụ và phòng họp không giấy tờ được tích hợp trên một nền tảng điều hành tập trung.

Hiện nay, Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND thành phố Hà Nội đã vận hành nền tảng điều hành tập trung tích hợp 9 phân hệ phần mềm cốt lõi trên hệ thống xác thực tập trung (SSO), triển khai tới 126 HĐND xã, phường với hơn 3.200 tài khoản sử dụng.

Nền tảng này cho phép xử lý toàn bộ văn bản, lịch công tác, theo dõi nhiệm vụ và đánh giá tiến độ công việc trên một giao diện thống nhất, góp phần chuẩn hóa hoạt động của cơ quan dân cử theo hướng hiện đại.

Đối với Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội, nền tảng còn hỗ trợ hiệu quả công tác lập pháp thông qua số hóa quy trình lấy ý kiến xây dựng luật, giúp tổng hợp và phân tích nhanh ý kiến cử tri, chuyên gia và cơ quan quản lý.

Song song với đó, Hà Nội đang phối hợp với các tập đoàn công nghệ lớn như Viettel, VNPT, FPT, Bkav, Gtel để xây dựng hệ sinh thái công nghệ đồng bộ, bảo mật cao, hướng tới mục tiêu 100% hồ sơ công việc được xử lý hoàn toàn trên môi trường số.

Đặc biệt, tính ưu việt của nền tảng này là sự kết nối trực tiếp với người dân. Quy trình tiếp nhận và xử lý kiến nghị cử tri đã được số hóa toàn diện và tích hợp thẳng trên ứng dụng công dân số iHanoi. Điều này cho phép người dân gửi kiến nghị, theo dõi tiến độ giải quyết và đánh giá mức độ hài lòng ngay trên thiết bị di động.

Bên cạnh đó, thành phố triển khai Trợ lý ảo AI để hỗ trợ giải đáp chính sách và cung cấp thông tin về các Nghị quyết đặc thù. Đây chính là minh chứng cho tư duy quản trị hiện đại: Lấy sự hài lòng của cử tri làm thước đo hiệu quả hoạt động và dùng công nghệ để thắt chặt mối liên hệ mật thiết giữa đại biểu với nhân dân.

Giải pháp 2: Xây dựng Kho dữ liệu dùng chung phục vụ giám sát và ra quyết sách (tiến tới cấp độ 4 - Số hóa toàn diện)

Hà Nội đang xây dựng Kho dữ liệu dùng chung của Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp theo mô hình tích hợp đồng bộ dữ liệu điều hành, dữ liệu giám sát, tiếp xúc cử tri và dữ liệu chuyên ngành bảo đảm vừa lưu trữ tập trung vừa hỗ trợ phân tích, khai thác dữ liệu. Đây là nền tảng tích hợp dữ liệu có cấu trúc và phi cấu trúc, bao gồm cả các báo cáo số liệu, biên bản họp, dữ liệu giám sát và phản ánh của cử tri.

Kho dữ liệu được kết nối với các sở, ngành và hệ thống điều hành của Thành phố nhằm chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực, giảm tối đa việc nhập liệu thủ công.

Thông qua các bảng điều khiển trực quan (Dashboard), Thường trực HĐND có thể theo dõi kịp thời các chỉ số về đầu tư công, ngân sách, y tế, giáo dục và nhiều lĩnh vực quan trọng khác, qua đó nâng cao chất lượng giám sát và hỗ trợ ban hành chính sách sát thực tiễn.

Giải pháp 3: Phát triển mô hình “Đại biểu số” ứng dụng trí tuệ nhân tạo (hướng tới cấp độ 5 - Cơ quan dân cử thông minh)

Hà Nội đang phát triển ứng dụng di động thông minh dành cho đại biểu dân cử, tích hợp nền tảng AI hỗ trợ tra cứu văn bản pháp luật, tổng hợp thông tin dư luận xã hội, phân tích dữ liệu và phục vụ hoạt động chất vấn, giám sát.

Ứng dụng công nghệ dữ liệu lớn và AI giúp đại biểu có thêm công cụ phân tích độc lập, phản biện chính sách, chuyển mạnh hoạt động nghị trường từ “nghe báo cáo” sang “phân tích dữ liệu và phản biện chính sách dựa trên dữ liệu gốc”.

Cần lấy sự thuận tiện của người dân, cử tri làm mục tiêu trọng tâm

Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội cho biết, bên cạnh những kết quả bước đầu, Hà Nội cũng nhận thấy một số khó khăn như: Chưa có Khung kiến trúc tổng thể riêng cho hoạt động của Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND số; dữ liệu còn phân tán, việc kết nối chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan chưa đồng bộ; các công cụ hỗ trợ đại biểu ứng dụng AI chưa thực sự hoàn thiện; hệ thống quy định pháp lý cho hoạt động dân cử trên môi trường số hiện vẫn đang trong quá trình hoàn thiện và chưa đồng bộ.

Từ quá trình triển khai thực tế, Thường trực HĐND thành phố Hà Nội rút ra bốn bài học kinh nghiệm, trong đó vai trò người đứng đầu là yếu tố quyết định. Sự quan tâm, chỉ đạo sát sao và việc trực tiếp sử dụng các ứng dụng của lãnh đạo Đoàn đại biểu Quốc hội, Thường trực HĐND thành phố đã thể hiện tinh thần nêu gương, từ đó lan tỏa, tạo sự đồng thuận hình thành tinh thần đổi mới, trách nhiệm và kỷ luật trong toàn bộ hệ thống HĐND các cấp và các vị đại biểu dân cử.

Bên cạnh đó, cấu trúc hệ thống phải phù hợp với tính chất, đặc thù của cơ quan dân cử. Không thể áp dụng rập khuôn mô hình kiến trúc Chính quyền điện tử của khối cơ quan hành chính nhà nước sang khối cơ quan dân cử. Phần mềm, nền tảng công nghệ thiết kế cho Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND cần tập trung vào các tính năng hỗ trợ công tác thẩm tra, chất vấn, giám sát và phục vụ hoạt động nghị trường của đại biểu.

Chú trọng việc liên thông và chia sẻ dữ liệu. Kinh nghiệm cho thấy, cần thiết lập cơ chế chia sẻ cơ sở dữ liệu định kỳ hoặc cập nhật thường xuyên từ các cơ quan chuyên môn của khối hành chính sang cơ quan dân cử. Việc này giúp đại biểu có nguồn thông tin đối chiếu khách quan, từ đó đưa ra những nhận định và quyết nghị chính xác.

Đặc biệt, cần lấy sự thuận tiện của người dân, cử tri làm mục tiêu trọng tâm. Việc đa dạng hóa các phương thức tương tác trực tuyến giúp cử tri dễ dàng phản ánh nguyện vọng, kiến nghị, theo dõi quá trình giải quyết. Qua đó củng cố thêm niềm tin, mức độ hài lòng của cử tri với hoạt động của cơ quan dân cử.

Nhấn mạnh chuyển đổi số trong khối cơ quan dân cử là một bài toán khó, mang tính đặc thù cao và không có hình mẫu để sao chép, đồng chí Phùng Thị Hồng Hà cho biết, lộ trình của Hà Nội được phân kỳ theo các giai đoạn cụ thể: Giai đoạn 2026-2030 tập trung chuẩn hóa nền tảng, hoàn thiện Quản trị dựa trên dữ liệu;

Giai đoạn 2031-2035 hướng tới mô hình "Mặc định số" trong đó dữ liệu trở thành nền tảng cho mọi điều hành;

Tầm nhìn đến năm 2045 hướng tới một hệ sinh thái dân cử thông minh, nơi công nghệ AI sẽ mô phỏng, dự báo chính xác các tác động kinh tế - xã hội của chính sách trước khi đại biểu bấm nút thông qua tại nghị trường.

Để mô hình chuyển đổi số này phát huy tối đa hiệu quả, không chỉ ở Hà Nội mà trên phạm vi toàn quốc, Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND thành phố Hà Nội đề xuất với Quốc hội, Chính phủ sớm ban hành khung kiến trúc tổng thể cho hoạt động đại biểu Quốc hội và HĐND trên phạm vi toàn quốc bảo đảm thống nhất trong triển khai liên thông dữ liệu và kết nối điều hành từ Trung ương tới địa phương; Xây dựng trung tâm điều hành thông minh IOC của Quốc hội với các địa phương.

Xây dựng kho tri thức lập pháp số phục vụ đại biểu Quốc hội và HĐND trong nghiên cứu, phản biện và xây dựng chính sách; xây dựng kho dữ liệu dùng chung của hệ thống cơ quan dân cử toàn quốc, tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa khối hành pháp và cơ quan dân cử.

Đồng thời, chuyển giao, triển khai đồng bộ các nền tảng số dùng chung của Quốc hội tới các địa phương để tránh đầu tư dàn trải và bảo đảm tính liên thông (ví dự như nền tảng hỗ trợ công tác đại biểu và cơ quan dân cử, nền tảng Kbnet- phòng họp không giấy tờ, phần mềm Dân nguyện….).